BHP w IBB

Czynniki i preparaty rakotwórcze i mutagenne:

Aktualnie obowiązującym aktem prawnym regulującym tematykę czynników rakotwórczych w środowisku pracy jest Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r w sprawie substancji, preparatów czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. Nr 280 z 2004 r poz. 2771). W/w rozporządzenie określa wykaz substancji, preparatów lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, w którym ujęto:

  • substancje i preparaty chemiczne w tym:
    - substancje nieorganiczne (46 pozycji)
    - substancje organiczne (107 pozycji)
    - złożone substancje węglopochodne (152 pozycje)
    - złożone substancje ropopochodne (511 pozycji)
    - substancje różne (3 pozycje)
  • promieniowanie jonizujące ( X, α, β, γ)
  • czynniki biologiczne (wirus zapalenia watroby typu B i C)
  • niektóre procesy technologiczne

    W rozporządzeniu substancje rakotwórcze podzielono na trzy kategorie, uwzględniając aktualny stan wiedzy:

  • Kategoria 1 - substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla człowieka
  • Kategoria 2 - substancje, które rozpatruje się jako rakotwórcze dla człowieka
  • Kategoria 3 - substancje o możliwym działaniu rakotwórczym na człowieka

    Substancjom należącym do kategorii 1 i 2 przypisuje się symbol T: i zwrot: - może powodować raka.
    Dla substancji, które stwarzają ryzyko rakotwórczego działania jedynie wtedy, gdy dostają się do organizmu na drodze inhalacyjnej, na przykład jako pyły, pary lub dymy powinien być stosowany zwrot: - może powodować raka w następstwie narażenia drogą oddechowa.
    Substancjom należącym do kategorii 3 przypisuje się symbol Xn: i zwrot: - ograniczone dowody działania rakotwórczego.

    Substancje mutagenne również podzielono na trzy kategorie:

  • Kategoria 1 - substancje o udowodnionym działaniu mutagennym na człowieka
  • Kategoria 2 - substancje, które rozpatruje się jako mutagenne dla człowieka
  • Kategoria 3 - substancje o możliwym działaniu mutagennym na człowieka

    Substancjom należącym do kategorii 1 i 2 przypisuje się symbol symbol T: i zwrot: - może powodować dziedziczne wady genetyczne.
    Substancjom należącym do kategorii 3 przypisuje się symbol Xn: i zwrot: - możliwe ryzyko powstania nieodwracalnych zmian w stanie zdrowia.

    Prace w narażeniu na działanie czynników i procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym są wzbronione dla kobiet w ciąży lub karmiących piersią.

    Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami, preparatami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym.

    Pracodawca jest obowiązany prowadzić też rejestr pracowników narażonych na działanie substancji, preparatów lub czynników rakotwórczych lub mutagennych i przechowywać go przez okres 40 lat po ustaniu narażenia.

    W/w dane pracodawca przekazuje właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu oraz właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy niezwłocznie po rozpoczęciu działalności oraz corocznie w terminie do dnia 15 stycznia.


  • Oznaczenia substancji i preparatów niebezpiecznych (350kB)
  • Zwroty ryzyka, zwroty R (56kB)
  • Zwroty bezpieczeństwa, zwroty S (51kB)

  • Karty charakterystyk

  • Wykaz substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym (356kB)
  • Alfabetyczny wykaz substancji, preparatów i czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym (487kB)

  • Wykaz zużycia substancji, preparatów i czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym (65kB)